Þjóðaratkvæði 29. ágúst 2026
Spurningar og svör
Fyrir kjósendur
Hugtök
Heim
Spurningar og svör
Hvað viltu vita?
Hér má finna svör við ýmsum spurningum varðandi þjóðaratkvæðagreiðsluna, aðildarviðræður og Evrópusambandið.
Ég vil vita meira um:
Allt
Þjóðaratkvæðagreiðsluna
Aðildarviðræður
ESB og EES
Stjórnarskrána og ESB
Thank you! Your submission has been received!
Oops! Something went wrong while submitting the form.
Hvernig er ESB ólíkt öðru alþjóðasamstarfi?
ESB felur í sér nána samvinnu aðildarríkjanna á mörgum sviðum. Með ESB er komið á sérstöku lagakerfi og aðildarríkin fela stofnunum ESB ákveðið yfirþjóðlegt vald.
Opna
Skoða svar
ESB og EES
Hver er munurinn á ESB og EES?
Meginmunurinn á aðild að EES-samningnum og aðild að ESB felst annars vegar í því að fleiri málefni heyra undir Evrópusambandið heldur en EES-samninginn. Hins vegar felst munurinn í því hvernig reglurnar verða bindandi innanlands, hvaða stöðu þær hafa gagnvart löggjöf aðildarríkjanna og hver hefur það hlutverk að framfylgja þeim.
Opna
Skoða svar
ESB og EES
Hvað er EES?
EES er skammstöfun fyrir Evrópska efnahagssvæðið.
Opna
Skoða svar
ESB og EES
Er hægt að ganga úr ESB?
Já. Upphaflega fylgdi Grænland Danmörku inn í samstarfið en gekk úr því árið 1985. Þá gekk Bretland úr ESB árið 2020 eftir þjóðaratkvæðagreiðslu þar í landi árið 2016.
Opna
Skoða svar
ESB og EES
Hvaða lönd eru í ESB?
Aðildarríki ESB eru nú tuttugu og sjö.
Opna
Skoða svar
ESB og EES
Hvað er ESB?
Evrópusambandið, eða ESB, er stjórnmála- og efnahagsbandalag tuttugu og sjö Evrópuríkja.
Opna
Skoða svar
ESB og EES
Þyrfti að breyta stjórnarskránni áður en Ísland gerðist aðili að Evrópusambandinu?
Já. Í íslensku stjórnarskránni er ekki að finna stoð fyrir því framsali ríkisvalds sem fælist í aðild Íslands að ESB. Hins vegar geta aðildarviðræður farið fram áður en breytingar eru gerðar á stjórnarskránni.
Opna
Skoða svar
Stjórnarskráin og ESB
Þarf ég að taka afstöðu til þess hvort Ísland eigi að ganga í Evrópusambandið?
Þjóðaratkvæðagreiðslan fjallar um aðildarviðræður við ESB, ekki inngöngu í ESB.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Hver eru markmið Íslands í aðildarviðræðum?
Formleg samningsafstaða á hverju málefnasviði verður mótuð ef aðildarviðræður hefjast að nýju. Áhersluatriði varðandi markmið Íslands liggja þó fyrir.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Verður haldin önnur þjóðaratkvæðagreiðsla?
Ríkisstjórnin hefur boðað að ef samningar náist við ESB þá verði haldin önnur þjóðaratkvæðagreiðsla um það hvort Ísland eigi að samþykkja aðildarsamninginn og gerast þar með aðildarríki að ESB.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Hvað er aðildarsamningur?
Aðildarsamningur er samningur milli annars vegar umsóknarríkis (Íslands) og hins vegar ESB og allra aðildarríkja þess um inngöngu nýs ríkis í Evrópusambandið.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Er hægt að hætta við aðildarviðræður eftir að þær hefjast?
Já. Ríkisstjórn og Alþingi á hverjum tíma hafa forræði á aðildarviðræðum.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Hvað þarf Ísland að gera á meðan aðildarviðræður eiga sér stað?
Til að ljúka aðildarviðræðum með samningi þyrfti Ísland að uppfylla þau viðmið sem Evrópusambandið setti í aðildarviðræðunum og ná samkomulagi um sérlausnir. Ekkert lagasetningarvald, framkvæmdarvald eða dómsvald yrði fært til Evrópusambandsins meðan á aðildarviðræðum stæði.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Hvernig verður aðildarsamningur bindandi fyrir Ísland?
Með fullgildingu ráðherra og Alþingis. Einnig þarf að breyta stjórnarskránni og ríkisstjórnin hefur boðað að haldin verði önnur þjóðaratkvæðagreiðsla.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Gæti Ísland fengið undanþágur frá einhverjum reglum Evrópusambandsins?
Lögfræðilega svarið er já. Pólitíska svarið er flóknara.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Hversu stóran hluta af reglum Evrópusambandsins er Íslandi nú þegar skylt að innleiða vegna EES-samningsins?
Veigamiklir hlutar regluverks ESB falla undir EES-samninginn. Hversu hátt hlutfall það er fer eftir því hvaða reikningsaðferð er notuð.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Um hvaða málefni snúast viðræður?
Aðildarviðræður eru skipulagðar út frá regluverki ESB sem skipt er í 35 mismunandi kafla eftir málefnasviðum.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Hvernig færu aðildarviðræður fram?
Reglum ESB er skipt upp í 35 kafla eftir málefnasviðum. Viðræður fara fram um hvern kafla fyrir sig. Markmiðið er að kanna getu Íslands til að uppfylla þær skuldbindingar sem felast í aðild að ESB, undirbúa inngöngu í ESB og að ræða sérlausnir, tímafresti og aðrar sérreglur sem átt gætu við.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Hvað kosta aðildarviðræður?
Samkvæmt kostnaðaráætlun utanríkisráðuneytisins er líklegur kostnaður 1.895 milljónir króna. Kostnaðaráætlunin er þó háð óvissu.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Hvað taka aðildarviðræður langan tíma?
Íslensk stjórnvöld hafa áætlað u.þ.b. eitt og hálft til tvö ár en nákvæm lengd viðræðna er óviss.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Hvað eru aðildarviðræður?
Aðildarviðræður snúast um það hvernig Ísland getur fullnægt þeim skuldbindingum sem fylgja því að vera aðildarríki Evrópusambandsins. Viðræðurnar snúast einnig um sérlausnir sem gætu átt við um Ísland.
Opna
Skoða svar
Aðildarviðræður
Hvað þarf að gerast til að Ísland gangi í ESB?
Ef farið verður í aðildarviðræður og aðildarsamningur er gerður þarf að stíga ýmis frekari skref áður en Ísland yrði aðildarríki ESB. Meðal annars þyrfti að breyta stjórnarskránni og ríkisstjórnin hefur boðað að haldin yrði önnur þjóðaratkvæðagreiðsla um þann aðildarsamning sem fyrir lægi.
Opna
Skoða svar
Þjóðaratkvæðagreiðslan
Er niðurstaðan bindandi?
Nei, niðurstaðan er ekki lagalega bindandi heldur ráðgefandi. En ríkisstjórnin hefur boðað að niðurstöðunni verði fylgt.
Opna
Skoða svar
Þjóðaratkvæðagreiðslan
Hvað gerist ef meirihluti kjósenda segir „nei“?
Þá munu aðildarviðræður við Evrópusambandið ekki hefjast á ný.
Opna
Skoða svar
Þjóðaratkvæðagreiðslan
Hvað gerist ef meirihluti kjósenda segir „já“?
Þá munu aðildarviðræður við Evrópusambandið hefjast á ný.
Opna
Skoða svar
Þjóðaratkvæðagreiðslan
Hvaða svarkostir eru í boði?
Á kjörseðlinum eru tveir svarkostir: „já“ og „nei“.
Opna
Skoða svar
Þjóðaratkvæðagreiðslan
Af hverju er talað um að „hefja á ný“ aðildarviðræður?
Vegna þess að það fóru fram aðildarviðræður við Evrópusambandið á árunum 2010–2013.
Opna
Skoða svar
Þjóðaratkvæðagreiðslan
Hvað stendur á kjörseðlinum?
„Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið? □ Já □ Nei“
Opna
Skoða svar
Þjóðaratkvæðagreiðslan
Um hvað erum við að kjósa?
Tilgangurinn er að fá fram afstöðu þjóðarinnar til þess hvort Ísland eigi að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið.
Opna
Skoða svar
Þjóðaratkvæðagreiðslan